Elektrische keuring verplicht? Dit zegt de wet

Inleiding

Een van de meest gestelde vragen die wij bij Scope10offerte.nl ontvangen is: "Is een elektrische keuring verplicht?" Het antwoord op deze vraag is genuanceerder dan een simpel ja of nee. De verplichting hangt af van uw situatie, het type pand, de eisen van uw verzekeraar en de geldende wet- en regelgeving. In dit artikel zetten we alles op een rij zodat u precies weet waar u aan toe bent.

De Arbowet: de basis van uw verplichting

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) vormt de juridische basis voor de verplichting om uw elektrische installatie te laten inspecteren. De wet is van toepassing op alle werkgevers in Nederland en heeft als doel de veiligheid, gezondheid en het welzijn van werknemers te waarborgen.

Wat zegt de Arbowet precies?

De Arbowet bevat geen expliciete bepaling die letterlijk voorschrijft dat u een bepaalde Scope inspectie moet laten uitvoeren. De wet is namelijk doelvoorschrijvend, niet middelvoorschrijvend. Dit betekent dat de wet het doel omschrijft (een veilige werkplek), maar niet precies voorschrijft hoe u dat doel moet bereiken.

De relevante artikelen in de Arbowet zijn:

• Artikel 3: De werkgever voert een beleid gericht op zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden. Hierbij moet de werkgever onder meer zorgen voor de veiligheid van arbeidsmiddelen en de inrichting van de arbeidsplaats.
• Artikel 5: De werkgever stelt een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op. In deze RI&E moeten ook de risico's van de elektrische installatie worden meegenomen.
• Artikel 8: De werkgever zorgt voor voorlichting en onderricht aan werknemers over de risico's die zijn verbonden aan hun werkzaamheden.

Hoe vertaalt de Arbeidsinspectie dit naar de praktijk?

De Nederlandse Arbeidsinspectie (onderdeel van de Inspectie SZW) hanteert de NEN-normen als referentiekader om te beoordelen of een werkgever aan de Arbowet voldoet. In de praktijk betekent dit dat een bedrijf dat beschikt over een geldig inspectierapport op basis van NEN 3140 (Scope 8 voor de installatie, Scope 9 voor arbeidsmiddelen), kan aantonen dat het de nodige zorgvuldigheid heeft betracht ten aanzien van de elektrische veiligheid.

Omgekeerd geldt dat een bedrijf zonder actueel inspectierapport bij een controle door de Arbeidsinspectie riskeert een waarschuwing of boete te ontvangen, met name als er sprake is van zichtbare gebreken aan de installatie.

NEN-normen: de technische standaard

De NEN-normen vormen de technische uitwerking van de eisen die de Arbowet stelt. Voor elektrische installaties en arbeidsmiddelen zijn de volgende normen van belang:

NEN 1010: Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties

NEN 1010 beschrijft de eisen waaraan een elektrische installatie moet voldoen op het moment van aanleg. Deze norm is de Nederlandse implementatie van de internationale IEC 60364-serie en wordt regelmatig bijgewerkt. Nieuwe installaties moeten voldoen aan de meest recente versie van NEN 1010.

NEN 3140: Bedrijfsvoering van elektrische installaties

NEN 3140 is de norm die betrekking heeft op het veilig werken aan en met elektrische installaties en arbeidsmiddelen die reeds in gebruik zijn. Deze norm vormt de basis voor de Scope 8 inspectie (elektrische installaties) en de Scope 9 inspectie (elektrische arbeidsmiddelen), die beide gericht zijn op arbeidsveiligheid. De norm beschrijft onder meer:

• De eisen voor periodieke inspectie van installaties en arbeidsmiddelen
• De kwalificatie-eisen voor personen die werken aan elektrische installaties
• De procedures voor veilig werken bij het in- en uitschakelen van installaties
• De verantwoordelijkheden van de installatieverantwoordelijke

NEN 3140 en de inspectieverplichting

NEN 3140 paragraaf 5.3 bepaalt dat elektrische installaties en arbeidsmiddelen periodiek moeten worden geinspecteerd. De norm schrijft voor dat de inspectie moet worden uitgevoerd door een vakbekwaam persoon of een geaccrediteerd inspectiebedrijf. Een gecertificeerd inspectiebedrijf voldoet aan deze eis.

Hoewel NEN-normen op zichzelf geen wettelijke status hebben, worden ze door de rechter en de Arbeidsinspectie wel beschouwd als de stand der techniek. Het niet naleven van relevante NEN-normen wordt daarom in de regel gezien als het niet voldoen aan de zorgplicht uit de Arbowet.

NTA 8220: inspectie op brandrisico (Scope 10)

De Scope 10 inspectie is niet gebaseerd op NEN 3140, maar op NTA 8220. Deze inspectie beoordeelt elektrisch materieel op brandrisico en is gericht op brandpreventie en de bescherming van het gebouw en de bedrijfsmiddelen. Thermografisch onderzoek met een warmtebeeldcamera is onderdeel van de inspectie. De Scope 10 inspectie komt niet voort uit de Arbowet, maar wordt in de praktijk vooral gevraagd door verzekeraars.

Het Bouwbesluit: eisen aan het gebouw

Het Bouwbesluit 2012 (sinds 2024 vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving onder de Omgevingswet) stelt eisen aan de bouwkundige en installatietechnische kwaliteit van gebouwen. Voor elektrische installaties zijn de volgende aspecten relevant:

• De installatie moet voldoen aan de eisen van NEN 1010 op het moment van aanleg
• De eigenaar of gebruiker van het gebouw is verantwoordelijk voor het in stand houden van de installatie
• Bij verbouwingen of uitbreidingen moet het gewijzigde deel van de installatie opnieuw aan de geldende normen voldoen

Het Bouwbesluit schrijft geen periodieke inspectie voor, maar de verplichting om de installatie in goede staat te houden, impliceert wel dat u als eigenaar moet weten in welke conditie uw installatie zich bevindt. Een periodieke inspectie van de installatie geeft u dat inzicht.

Verzekeringseisen: de praktische verplichting

Naast de wettelijke verplichtingen spelen de eisen van uw verzekeraar een steeds belangrijkere rol. In de praktijk is de eis van de verzekeraar voor veel ondernemers de directe aanleiding om een Scope 10 inspectie te laten uitvoeren.

Wat eisen verzekeraars?

Steeds meer verzekeraars nemen in hun polisvoorwaarden op dat de verzekerde beschikt over een geldig inspectierapport van de elektrische installatie. Dit geldt met name voor:

• Brandverzekeringen: een actueel Scope 10 rapport is vaak een voorwaarde voor dekking bij brand door elektriciteit
• Gebouwenverzekeringen: de verzekeraar kan een inspectie eisen als onderdeel van het acceptatiebeleid
• Aansprakelijkheidsverzekeringen: bij schade aan derden door een elektrisch gebrek kan het ontbreken van een inspectierapport leiden tot regres

Wat gebeurt er zonder geldig rapport?

Als uw verzekeraar een Scope 10 inspectie eist en u voldoet hier niet aan, kan dit de volgende gevolgen hebben:

• Gedeeltelijke uitkering: de verzekeraar vergoedt slechts een deel van de schade
• Volledige afwijzing: bij grove nalatigheid kan de verzekeraar de claim volledig afwijzen
• Premieverhoging: als de verzekeraar constateert dat u niet aan de eisen voldoet, kan de premie worden verhoogd
• Opzegging: in het uiterste geval kan de verzekeraar de polis opzeggen

Hoe weet u wat uw verzekeraar eist?

Raadpleeg de polisvoorwaarden van uw brand- en gebouwenverzekering. De inspectie-eis staat doorgaans vermeld onder de preventie-eisen of de clausules. Twijfelt u? Neem contact op met uw verzekeringsadviseur of rechtstreeks met de verzekeraar.

Aansprakelijkheid: uw zorgplicht als eigenaar

Als eigenaar of beheerder van een pand heeft u een zorgplicht ten aanzien van iedereen die zich in het pand bevindt. Deze zorgplicht is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek en omvat ook de veiligheid van de elektrische installatie.

Werkgeversaansprakelijkheid (artikel 7:658 BW)

Als werkgever bent u aansprakelijk voor schade die uw werknemers lijden in de uitoefening van hun werkzaamheden, tenzij u kunt aantonen dat u de vereiste zorgvuldigheid heeft betracht. Een geldig inspectierapport op basis van NEN 3140 (Scope 8) is een krachtig bewijs dat u aan deze zorgplicht heeft voldaan.

Aansprakelijkheid voor gebrekkige opstallen (artikel 6:174 BW)

De bezitter van een gebouw is aansprakelijk voor schade die wordt veroorzaakt door een gebrek aan het gebouw. Een defecte elektrische installatie kan als een dergelijk gebrek worden aangemerkt. Deze aansprakelijkheid geldt ongeacht of u als eigenaar op de hoogte was van het gebrek, wat deze bepaling extra risicovol maakt.

Bestuurdersaansprakelijkheid

In geval van ernstige nalatigheid kunnen bestuurders van een vennootschap ook persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Het bewust negeren van bekende gebreken aan de elektrische installatie kan als ernstige nalatigheid worden beschouwd.

Sectorspecifieke eisen

Naast de algemene wet- en regelgeving gelden voor bepaalde sectoren aanvullende eisen:

Zorginstellingen

Zorginstellingen moeten voldoen aan specifieke normen voor de elektrische installatie, waaronder eisen voor noodstroomvoorzieningen en de continuiteit van de energievoorziening. De WTZi (Wet Toelating Zorginstellingen) en de daarbij behorende kwaliteitseisen schrijven periodieke inspecties voor.

Onderwijsinstellingen

Scholen en universiteiten moeten voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit en de Arbowet. Daarnaast stellen veel onderwijskoepels eigen eisen aan de veiligheid van de elektrische installatie.

Horeca en detailhandel

Voor horecagelegenheden en winkels gelden naast de Arbowet ook de voorschriften van de lokale brandweer. In het kader van de gebruiksvergunning kan de gemeente eisen stellen aan de staat van de elektrische installatie.

Samenvatting: wanneer is een keuring verplicht?

Op basis van bovenstaande wet- en regelgeving kunnen we de volgende conclusies trekken:

• Wettelijk verplicht via de Arbowet: ja, voor alle werkgevers. De Arbowet vereist dat u zorgt voor een veilige elektrische installatie. Een inspectie op basis van NEN 3140 (Scope 8) is hiervoor de gangbare methode.
• Vereist door NEN-normen: ja. NEN 3140 schrijft periodieke inspectie voor als onderdeel van veilig gebruik van elektrische installaties.
• Vereist door uw verzekeraar: in veel gevallen ja, meestal in de vorm van een Scope 10 inspectie op brandrisico (NTA 8220). Raadpleeg uw polisvoorwaarden.
• Vereist vanuit aansprakelijkheid: hoewel niet expliciet verplicht, is een actueel inspectierapport het sterkste bewijs dat u aan uw zorgplicht voldoet.

Wat kunt u nu doen?

Vraagt uw verzekeraar om een Scope 10 inspectie en heeft u nog geen actueel rapport? Dan raden wij u aan om zo snel mogelijk actie te ondernemen. Via Scope10offerte.nl kunt u eenvoudig en vrijblijvend offertes aanvragen bij gecertificeerde inspectiebedrijven. Zo zorgt u ervoor dat u voldoet aan alle eisen en beschermt u uw onderneming tegen onnodige risico's.